|
Ayamun cyber-tasàunt n tsekla n Tmaziàt cyber-revue
de littérature berbère Numéro 9 Novembre 2001 40 pages |
Retour au titre
Sommaire:
1)_Le texte en prose: tinezzra n wuccen d yinsi s$ur Ali Iken 2)_La
conférence: Perspectives dans l’édition du roman berbère par A.Mezdad
5)_Le poème : Tahala s$ur Amesmizhur 4)_Adresse de messagerie
électronique |
Le texte en prose
tinezzra
n wuccen d yinsi, sɣur ali iken
racidya (marok)
tin wuccen d teghyult
issasey umeksa i teghyult
ighejden g ucwari,iweszsa tt ad ten tesselkem gher axxam.
d nettat deg ubrid gher axxam tenmagger d
wuccen illa da yettru ar iswinhit.tseqsa t "may kwen yaghen a
àemmiàli?" irar as yenna as"idarn iw ffursen , ur zmiregh ad tteddugh
, kerfegh s tfidiwin n uffurs, xf wudem
n rebbi asey in senmili yi in gher
asgwen inw". taghyult iceffa tt lhal g illa wuccen ,s nniyt nnes tenna y
as "waxxa ney".
iney wuccen tama n ighejden ibdu ar ten
itherram,yiwn deffir wayedt allig akewten yengha,imik bdun iddammen ar
ttuddumen gher akal ,tezra ten teghyult
tghawel tenna-s"ahiwawi may da tiziregh?" deghya ileqqem as i wawal
yenna" iwaywa a xalti idammen n
ifurusn tcaren acwari ar en smiqqin s akal;xs ad ur tteksudt ighejden nnem ur
ten ittagh ka n lbas ncaàellah".
asmi yedjiwn wuccen aksum ighejden ineqqez
seg fella n teghyult yaghen akal iddu da yettazzal ,ar iskukku ar as ed yettini
"wa cemtegh kem a mmimezyan".
taghyult yexnuns lxadter nnes tberrem ixf
gher ameksa ,tawedt en ghers tales as i mas ijran d wuccen ,illegh tadawt nnes
s uzfel ,isserwu yas tireggam yeggal as a nettat ttawi-d uccen a yedder a
yemmut negh awed nettat ttemtat.
teqqim teghyult tgellint da ttru inergha,ar
tsiggil may ttegga i rray nnes ufrigh ; uccen iffukk ad t id tawi .ayennagh ayd
tga teftu gher ifri ideg izdegh àemmiàli
,teg amm ised temmut tellexsi zdat ifri tasey idaren s afella ,ar as ttezzin
yizan ad ttinid murdtus(ljift).
di tifawt zik teffegh-d àbica tamettut n
àemmiàliyuccen tizir zdat as taghyult yemmuten izan tgejgujen fellas tesserghud
rebbi tehmed t as ed yiwin rzeqq ar tama n usgwen.maca tenna g iman is"
wellah skirkisegh xf urgaz iw ttinigh as nwis wargegh is agh d idda rzeqq ar
axxam."
tekcem gher ifri tesfafa argaz nnes teqqis as may twareg" lxir wasalam
wargagh g idt a nwis agh d-yiwi rebbi rzeqq ar axxam".
ffeghen ed s sin nsen gher berra bdun ar
jjenxuxuren s tumert d ufrah taghyult mar a tt ssekecmen gher jaj.maca taghyult
tezszay ur zmiren ad tt semectgen zi wansa nnes,mtawayen nnan ad ismed wuccen
azentidt nnes d win teghyult yenzegh gher zdat d àbica nettat ad as tawes g
temnat yadten .
imik,ur asen tgi teghyult mag beddun allig
tekker yiwt tnekra,tazzel tazzel ttazzal ttazzal ibdu wuccen ar ittenxuxur deg
wakal ar tekkaten izra d ifessiyn d
isennanen, ar as ttini àbicatuccent" awa yamezs s izercan d iwercan a
àemmiàliyuccen" ar as ed itrara netta " ata akufen i wercan d izercan a àica amtwirga
flèhnin".
d teghyult nettat xs ar treggwel allig immut
wuccen .
( tesmur tnezzrit ur smaren wuccan wala y ighyal) .
tin wuccen d
tfunast
yan wass seg ussan n tmurt idda wuccen gher
tfunast yesmun ides abaghugh d-ccahd. yaf tt en tella g tghuni nnes da treqqa
tafuyt zdat yat terbit n ighellawn usengar.xs yugga tt en s uzàaf
inna-s"mani y aclif n walim nna y am redtlegh,dghidghi righ t ,negh fki d memmi-m ad ttawigh"
d tfunast s imik n uburz tenna-s" ur
djin i terdtiled amya d accen aclif n walim ,ssnegh is titd nnek xf
ugenduz-iw." maca tafunast tgellint xs tkemmel awal-is ngin ed imettdawn
xf imudal nnes,tergagey tasa nnes,tekszud ggwzen as waman n tugda gher ifaddn,teggawer
ar ttru. uccen d ubaghugh sulen g iggi tmuqqulen gher tfunast ar tgannan ad
tkemmel iswihhitn d imettdawn-is.xs tessaley asghunfu ,ileqqem as ed ubaghugh i
wawal yenna" asekka zik ad-d naghul
an-nezzugher agenduz-im,all negh ad ur talled,ru idammen mec am ed yusa xf
lxdter ,awal n wuccen d tidet ,rar as amerwas nnes negh fk as agenduz-im!"
berrmen udem nsen gher azsi seg d usan ddun ar ttazzalen. teqqim tfunast ar
tsiggil matta tsarut irezsmen tasmannatd a,imik ha yan wuszkay izri tama
nnes,tceffa t yenmili ghers ad imuqqel ma y as ijran.teqqis as ma y as ijran d
wuccen .uszkay netta xs ar isseflid allig tkemmmel,yini y as"nek ad kem
shennagh seg wuccen wala inigi nnes abaghugh ahèrami,ad am inigh may
ttegget,ffer memmi-m ddaw tezyawt,nek ssigel i taghamut beddegh ddaw am ar
ttedtedegh tamazzsagt nnem,ig d-uckan ini y asen" ka walim ur ghuri yelli
mec tram memmi aweyat t", dayen!"
ayennagh ayd illan ;teffer tfunast agenduz
ddaw tezyawt tama n lemdud,ikk wuskay ddaw as ar ittezszi aghi allig idjiwen
,tawedt tfukt gher iglan uàriqen,dtrint tillas iddu yidt iddu n ibdu wass yadten ar ed ittali nmilin ed itnan
n zik,imik ha tisaywalin n wuccen d ubaghugh da -d tbanent g
tberbixin,deghya yghawel wuccen
inna-s " mani alim ,walut , fki d
memmi-m" yeggwez-d ghers tessudtef as tagatut ,yezzugher agenduz ,teg
tfunast ammised tehèzen,imettdawen n ufrah d tumert uggan ed allen -is,tessen
tagara n uàdaw nnes àemmiàliyuccen.
izenzer amenzu n tfukt yeflali-d,yezlem
wuccen gher deffir yakez nwis d-uszkay ayd da ynezzegh maci amezzsan n
tfunast,tetdtef t treggagt deghya yghawel inna-s i webaghugh" amzsen ghif
i tagatut ad zzsallegh
tintifawt".yeggwez wuccen gher yat tilight yeddu da yreggwel ur ed iwerri
ad imuqqel may illan ar afella n tewrirt;ibedd ,yini-d i webaghugh " wa mmet
digs abu-chatt n zszur".
uszkay ur as igi i bnikeàbun mag ireggwel
allig ixentder tadist nnes.
( tesmar tnezzrit ur smaren
wuccan wala ibaghughen)
tin
wuccen d taghatd
yan wass izrey wuccen tama n tgemmi n taghatd
yaf tt en tella da treqqa tafukt,izlem ghers imuqqel tt mezyan deg wallen yini
y as s uzàaf" max da yi treggmed!? trar as taghatd tini s tugda"uhu a
sidi ur kewn rgimegh ka,haca haca a àemmiàli .ur anegh iccar xs lxir d
tagmat".
iftu wuccen d ubrid nnes,ar iswingim ,ar
isemrara ger as d-iman-is matta tsemmuccetd s iittetdef taghatd .imik izlem
deghya ghers yini y as s uccentder amxezzer"nnigh am tergemt i,annayegh
tancucin nnem mmectgent,max is àmigh?
ar ttru taghatd tessen may en ira wuccen
tentdeq ed tini y as" uheq bbak d ljedd ik d wudem nnek a nek mec rezmegh
akw imi new".
"nnigh am tergemt i; max is ur ghuri
imezyan ?!neg as akw ur kem annayegh da tsawaled maca selligh is da tsawaled,awal
nnem akw d-tireggam. cis gigh adterdtur ayd tghaled?"
tekker taghatd teddu da tall gher izem agellid n tagant ad as yettdef lheq yekkes
fella-s tamheqranit n wuccen .
izem xs telkem t taluft n taghatd ikker ismun
ed iwaghezsenn akwten yeqqis asen ma yejran ,yales ed akw i y irefsan inexnunas
n wuccen issengazsen tudert i watdas n imezdagh n tagant..
iwwet yizem uccen s udtemmis yeggal as anetta
yneqqa t mec yules i texbarjiyin nnes,uccen netta yemreg tali t tiddi
ysemmidten .
maca tadeggwat ur iksudt ur ihèccim yaghul
dagh gher taghatd ar digs i tgalla ..taghatd ur tkuker tentdeq tenna y as"
ad neg nek idek yiwn umxidtar". "matta netta?" yenna y as
wuccen.
" ad ak ssiglegh taxabit di tqezzibt
nnek tezgert asif ar tasga yin taghul ed; d mec tgid aya xs ttec i." uccen
iseqsa tt " hi max trit ad tagled taxabit di tqezzibt-iw?"
trar as taghatd" mar ad ak tawes deg
ucucef-ik ,ad k tasey afella n waman ".
iqbel wuccen amxitdar a,iqqen taxabit gher
tzentdit-is yagh en aman ,yebdu ar iccucuf d txabit deffir as tettetekkur s
waman.llig ilkem tuzzsumt n wasif yizsir taxabit da tbeqbuq ,idduhda tekcem
t yiwt tugda tameqrant,ar ireggem
taghatd d uzsar nna tt ed isnulfan ,imik
s imik ar tteggwez txabit ar ttawi ides
àemmiàliyuccen, ar inettel ,ar inettel allig ur da yetban .
tkercex taghatd s tadtsa,temlulley fella n
tuga teftu da tkexkix;kakaka ka ka
kkkkaka..
( tesmar tnezzrit ur smaren
wuccan wala tighettden izmawn drugh)
tin yinsi d wuccen ( ammas
n wanu)
yan wass seg ussan unebdu,azal d-azal :insi
yewwet t fad ar isiggil ger tghemrin mag ittafa ad isserwu irifi nnes,yaf zdat
as yan wanu,ar isuggur zsares;arrif n wanu yemcuced, fad yenghat ;zdag dadag
yagh en deg budt wwanu ..
akwed uccen lhal -is amm win yinsi yeffud ar
isiggil f waman.yawi t id leqder ad isugger xf yinsi yellan aguns n inidan.xs
izsra t in ighawel yenna-s "yak
labas? may da ttegged dinnagh"? lewjab iwjed ghur yinsi y ini y as ed
" tattden!!" uccen iràeb ur djin innum lewjab amm wa seg ghur
insi.issemgel awal n yinsi yini y as" seqsagh ek;. may gan tattden!!?
insi fissaà inna y as "nnigh ak tattden
tattden!!! ur tessined maggan tattden!? akwtent da ssedfurent.iwa tessent
dghi?!
ighal wuccen ised tidet ay as inna bumhènd
;deghya yagh en deg eaga yeggwez is gher
wadda , d yinsi netta yuli d deg eaga wis-sin.asmi ed mzagalen deg uzgen n
tiddi wwanu;inna -s wuccen s imik n tugda" magher teftid?!mamagher tulid
?!
irar as yinsi- amek tessnem a
yamesseflid-"tudert aya ka yettali ka yetteggwez , lhal aya ay digs."
( tesmar tnezzrit ur smaren wuna
wala y insitn wala y uccan)
tin
uzsalim;insi d wuccen
ikka tt en yat tikkelt ;iccar yinsi d wuccen
yan iger n uzsalim;da ttemunen ghers s-sin sswin t ,fnekcen t brekcen t s-sin
fkin as cigan n leghbar d imik n yighed uzeggwar ar asmi yaghul yiger izzegzaw
yifer uzslim mghurent tzsalimin nnes gmint mezyan.
yat tifawt yili wuccen d yinsi da tmuqqulen
lxirat timeqranin zdat asen;inetdq ed yinsi yini y as i wuccen"key ttdef
lehèlal ufella,nek ad awigh lehèram n wadda".iqbel wuccen s tibdti n
yinsi;yini d "waxxa , ur ittili xs wayen texsed".
zrin wussan zrin wiyadt ,ibdu wezsalim da
ysussu afras nnes,nwint tzsalimin mghurent,yacek ed wass g ssukufen
tizsalimin;inna-s wuccen" dghi lehèlal ufella ur illi ,ilaq an-nebdtu
lehèram wwadda";"ayenna trit neg t a àemmiàli"; ay as inna
yinsi.ggawren imik a nitni swingimen g temsalt a gerasen ,mani y ixf mani y
adar! ihi bdun ar qqazen ar smutturen tizsalimin deg yan uxenci ameqran ;ar
asmi tetcuren intdeq y insi yenna"aweddi nek ur zdtaregh ad awigh lehèram
i tarwa new,ssurefegh ak awi y akw azsalim a".
s ufrah d tumert iger wuccen axeci wezsalim
fella n tadawt-is,izwur zdat as yinsi ar tteddun ,ar tteddun ar asmi-n lekmen
yat teghmert tuntilt ,di tillas ;s utewtew yenna-s yinsi" kkagh zzi
ssa".uccen ur ed yiwi ur en yiwi ymun d uyenna y as inna yinsi,ar tteddun
allig en iwdten tama n lgwerna -dinnagh ag yezdegh yinsi-iydtan d iqzinen zsran
uccen bdun shubbun fellas dfuren t da ttazzalen;izerredt s uxenci ar
ireggwel,xs ar ireggwel ad issenjem ixf nnes.
insi netta yebbecxer s tadtsa;yejjenxuxer
axenci wwezsalim gher tgemmi nnes yehèmed rebbi xf cdtart as yefka.amen!
(tesmar
tnezzrit ur smaren wuccan wala smaren y insitn d izsalimn ula y akwed nitni!)
tin ikrew
(ikerri)d wuccen
yeggwez wuccen gher asif ad ikkes fad wwaman,
yaf en zdat as yan ikrew umlil illa yeshudder azellif nnes da yessa y aman. s
uzàaf yenna y as"wahyaha,hatan tessaghuled aman d-arekkizs.!" imik
dagh yernu" max is ur i tezsrit da ssagh?!"
ibbey ikerri tessi nnes,ismuqqel gher uccen ;dtrin
ed imettdawn n tugda seg wallen-is yebdu ar ittru; deg usghunfu ymettdawn
inna-s ed i àemmiàli" matta weya yejran ,aw! llan ka waman ittalin
isiwan,nek deg iggi keyyini deg izdar;aman tszubbun "
ifest wuccen imik da yeswingim ,dagh
yenna-s" nnigh ak ..awa nnigh ak, ur tsellid mezyan may ak nnigh ...nnigh
ak yat tikkelt ndtadtaned ,deg useggwas lli yezrin tesserkezsed i y aman, key tellid g ufella nek lligh s
izdar"
ar ittetdsa ykerri tadtsa tawraght issen may
t -in iqqlen yini y as i wuccen" awi nek akw ur ed lulegh xs kra waggurn
aya , nek mmis useggwas a maci win ndtadtaned "!
"nnigh ak nnigh ak" (d-uccen ayd da
ysawalen) luqt nni ideg i tesserkizsed
aman ,tellid mazal-ik di tdist immak,ayenna gan imezwura ad ttefrun
ineggura"
ar ittru
ykerri ar isbiàài ar iswighi allig yermi ,tegger teglimt-is zdat inetmi
n wuccen,tesmur tnezzrit ukerri ygellin.
(tesmar tnezzrit ur smaren wuccan wala yaman ,maca ikerwan ur ten
dtminegh)
Adresse
de messagerie électronique
Adresse Web:http://www.ifrance.com/ayamun
tanemmirt,
i kra iẓuren ayamun, cyber-tasàunt
n tsekla imaziàen, ar
tufat !