|
Ayamun cyber-tasàunt n tsekla n
Tmaziàt ayamun cyber-revue
de littérature berbère Numéro
7 Juillet2001 55 pages Les polices amazighes peuvent être téléchargées en cliquant
ici : http://www.ifrance.com/ayamun/Fontesamazighes.zip L
|
Retour au titre
Sommaire:
1)_Le texte en prose: Aɣebbar s allen, essai de traduction de
« la poudre d’intelligence » de Kateb Yacine 2ème partie
2)_ L’interview : Ɛmer Mezdad
interviewé par R.ALICHE,
Journal Liberté 3_Le poème :ADLIS N WAƐLI
(4), Tukkist seg ungal Tagrest Urɣu
|
Retour en haut
Numéro
14 Juillet 2001
Aɣebbar s allen essai de traduction de « la poudre d'intelligence » de Kateb Yacine (amudd wis-sin)
ASHURRU ILUL-D SEG USARAG. AD NSEL I TIƔRI UGELLID. AGELLID
: Afelsef-a i-wumi-t ? Maççi d axemmem
d tiẓeryin i d-yessekcamen tabzert. Acu i ɣ-ilaqen d ureɣ d iguta deg tmura-nniḍen,
i-wakken agdud ad yaf iman-is daɣ iqeddacen n Ddewla. Anagar Rebbi i ɣ-izemren a-ɣ-isellek.
Ad iḥareb Rebbi ɣef wegdud. Ad yemneɛ Rebbi Agdud-nneɣ seg imcebblen yezgan.
Ad aɣ-yemneɛ Rebbi seg
At-tmenǧert, seg imfelsafen, seg idderwicen, akked imussnawen. ASARAG,
LMEFTI D AMENZU. (YEẒZAD AWAL): Ad aɣ-yemneɛ Rebbi seg
imcebblen yeggten…. ṬTEMMAN
YAKK AD FFƔEN. TARBAƐT XXMA-XMAT LA-D-TEŢŢEZZI I ČAQLALA, NEŢŢA YEZGA
YEŢKEYYIF ULAC AMESLAY. ABERRAH: (ISKEN-D ČAQLALA) Twalam argaz-a izdeɣ-it yeblis.
Yeţciri, kra ara yeḍrun yeẓra-t. Acu kan ata-n yeqqim kan d iɣimi. La-yekkat
ccira I d-yeţţawin lmut xmat-xmat, amzun d ahendiw.
AKKUD. TARBAƐT TUƔAL ƔER TMEṢLḤIN, LA-JEBBDENT. TARBAƐT TUZA-D TEBƔA KRA. ČAQLALA: (YEQBER) D ayen ! D ayen ! Icaḍ
! Icaḍ wexwaḍ deg yejdi. ABERRAH
: Akka i ţ-id-yenna ugellid. Aɣemriw n
yejdi fell-aɣ alamma nemmut. Ureɣ d yiseɣ i ugellid. Takka d yizan d amur-nneɣ…. TARBAƐT
: Win yebɣan ad yessider ilaq-as ad
yexdem. Akka i d-yenna Rebbi deg awal-is. Akka i d-yenna Ugellid, akka i d-yenna
Lmefti. Ilaq-aɣ an-nexdem i- wakken
an-neçç talqimt. ČAQLALA: Ayih, ayih ! Fehmeɣ-kken. Kunwi la-txewwḍem
ijdi, nekk la-kemmzeɣ aqerru-w. Anda teţţarra tili-nnwen, anda teţţarra
tidmi-inu ? Kra din yeɛreq, kra din
yerwi, Rebbi neţţa yemneɛ, yemneɛ daɣen ugellid d lmefti. TARBAƐT
: (FELLQEN SI ZZSEF, DDAN-Ţ ƔEF ČAQLALA) La-ikeffer !
La-ikeffar ! Takeffart n tkeffarin ! MI YERWEL
AKKEN, ČAQLALA YESEMNAƐ ASEBSI-INES, ACU KAN YEǦǦA DIN TAQBUCT. ABERRAḤ
: Aḥeq-Rebbi, ar d imfelsef yerna d tideţ,
allaɣ-ines d uzzal maççi d uffal. Asebsi yezga ɣef yimi, taqbuct n ccrab
asemmaḍ …. ČAQLALA: (SEG UDDERBUZ AKK-IN I USAYES
) Ay aɛraben, ccrab yella
kunwi yenɣa-kken fad ! TILLAS. TIYITA N ṬTBEL.TAFAT. TARBAƐT, SSEKREN
YAKK, la-S-ŢŢEZZIN I TEQBUCT CEṬTḤEN, la-ŢŢURUN DAƔEN : "La ikeffer ! la-ikeffer ! Takeffart n
tkeffarin ! ". TIYITA N ṬTBEL
ƔEZZIFFEN. TILLAS.TAFAT. ČAQLALA ATA-N
DEG WURTI, LA-YEŢŢAKER TIBEṢLIN.
ČAQLALA: D takekkuct, d takekkuct tinna iweɛren,
takekkuct ufelsef ! Ulac taɣdemt. Neɣ ahat yegget lḥeqq armi la-yeţţenfal.
Nekk s timmad-iw, aql-i la-ţţakreɣ tibeûlin di tebḥirt
n Lmefti. TIYITA
N ṬTBEL. AD D-YEKCEM LMEFTI. DƔA DIN I-YEŢWAṬTEF ČAQLALA, TAREWLA
ULAC. TIBṢELT DEG UFUS-IS, YEŢNADI ACU AR AD D-YAF. LMEFTI :
(S UMASLEK) acu i k-id-yewwi ɣer
da, ay imfelsef. ČAQLALA: D tabuciṭant.... D tabuciṭant yeqwan …. Tebra-yi-d
ɣer tebḥirt-ik nekk ur bɣiɣ. LMEFTI :
I tbeûlin-a acu i tent-id-iqeleen ? ČAQLALA: Ɣas akka nniɣ-ak d tabuciṭant, meɛna izad
i-izaden. D aɣimriw ! d ssieqa ɣur-es lqewwa dayen kan. Limer ur ṭtiffeɣ ara
di tbeûlin-a yili tegla yiss-i …. LMEFTI : (IƔIL DAYEN YEṬTEF IT) I tbeûlin-a deg
uqelmun-ik ? ČAQLALA: Ula d nekk tufiḍ-iyi-d bateɣ amek armi aqelmun-iw
yeççur d tibeûlin. D ayen i yi-d-tufiḍ ţxemmimeɣ-as mi d-tewḍeḍ. TILLAS. TIYITA N ṬTBEL ƔEZZIFFEN. ČAQLALA ITTUNEWWA, LA-YEDDELWIḤ.
TARBAƐT AGEMMAḌ TQURREƐ-IT-ID. ČAQLALA: Atan wegdud la-yesqirdiḥ, la-yeţkellix,
anef i ikewwacen n Lmefti …… (YEBDA TAẒALLIT) A Rebbi ameɛzuz deg
leɛnaya-k ma ur iyi-tsurfeḍ, ma ţţreɣ-k-in deg wezrug armi ur k-in-ufiɣ ara
di lǧameɛ. MI D-YENNA
IMESLAYEN-A, YIWEN N TTAǦER YERWAN YEKNA-D SI LMAC-IS. ČAQLALA AMZUN KRA UR YELLI, LA-YEŢKEMMIL TAZALLIT-IS, ACU YERNA-YAS CWIṬ N ZZHIR SEGMI I S- IFAQ I
TTAǦER. ČAQLALA
: A Rebbi, tlata tikkal ! A Rebbi, tlata tikkal
! A Rebbi, tlata
tikkal ! TTAǦER : (YEKNA-D) Acu-t ukeffriw-a ? Ah, ziɣ ula d nekk d
nniyya. D winna yeţusemman d imfelsef, adderwic-nni, bu-eeryan. ČAQLALA: A Rebbi, tlata tikkal ! Ḥess-iyi-id a Rebbi tlata tikkal ! Tesliḍ-iyi-d neɣ
nndah ? Ḥwaǧeɣ 100 n teryalin n
wureɣ. Acu ara geɣ yiss-ent ? Maççi d ccɣel-ik ! Seɣli-yi-d 100 teryalin
n wureɣ, dɣa ma d tideţ keçç d Rebbi. Ayen-nniḍen yexḍa-k. TTAǦER
: Ur-ǧin walaɣ amdan ijehlen am wa !
La-yeţkellix ɣef Rebbi ur t-id-uɣalent wallen ! Yerna zdat wemnar-iw, nekk yebnan
lǧameɛ ! Ur ilaq ara ad as-anfeɣ ad ireggem
akka einani. ČAQLALA: (YIWEN WURAR) A Rebbi, tlata tikkal
! Seɣli-iyi-d 100 n teryalin
n wureɣ, ţɣawaleɣ. 100 n teryalin n wureɣ, i-wakken ad ggten ɣur-i imeddukal.
Ad fruɣ wid i yi-ţţalasen. Acu yellan di 100 n teryalin n wureɣ,
ur wwint ur rrint. Seɣli-iyi-tent-id. Bɣiɣ
100 swa-swa. Ur teţzidi yiwet, ur teţxassa yiwet. TTAǦER: (YEŢŢECMUMUḤ) Abrid-a dayen ad d-seɣliɣ
fell-as tiggugemt a-t-skuccbeɣ.
La-yeţkellix s Rebbi, neţţa ata-n yessaɣ-as taftilt. Ihi, la-yeţfurru uqerru-w,
ufiɣ-d yiwet n tikti aţţa-n tebɣa ad iyi-d tenqer atabani. (DƔA, TTAǦER
YEKKES ATABANI, YESENSER-D TAXRIṬ YEFSI-Ţ IMIR-IMIR). Ihi, nekkni s widak
yeţjaren di Ddin, neţţawi ayla-nneɣ ɣef uqerru, yezga fell-aɣ. Ula d tiktiwin
azal-nnsent meqqer maççi d kra. Amfelsef meskin yeţɣiḍ
! Bɣiɣ ad as-tanẓeḍ i Rebbi deg treggmeḍ,
ad seḍseɣ deg k yakk tamdint, a-k-awin medden d awal. MI D-YENNA
IMESLAYEN-A, TTAǦER YEBRA I 99 N
TERYALIN N WUREƔ, YIWET-YIWET, ƔLINT-D ZDAT IḌARREN N ČAQLALA. NEŢŢA IḤEŢŢEB-ITENT YIWET-YIWET. I
TAL TARYALT ARA D-YESSEƔLI TTAǦER AD
IWEHHI I MEDDEN AMZUN D INIGAN. ČAQLALA: Tesɛa-u-tesein …. Txus yiwet ! Deg
mi i qqaren ulac ayen ifazen, kra din ixus-it
kra di ddunit, ɣas yekka-d seg irebbi Rebbi s timmad-is. Yerna nekk ur t-ɣileɣ
ara d amecḥaḥ. Ecfu, a Rebbi
ameɛzuz, ţţalaseɣ-ak yiwet n teryalt. Ɣur-i inigan. TTAǦER : (YEFFEƔ-IT LASQEL ) Ay
imezli, a yiwen ukkafriw. Ẓriɣ ur teţţaṭtafeḍ ara deg awal. (I TERBAƐT) Twalem, teslam ? TARBAƐT: Ur nwala ur nesla. Ur aɣ-d-yewwiḍ kra. TTAǦER: (YUDER-d ƔER-WEZNIQ ) Ah, ay imakaren, ay imezliyen,
ay ikkafriwen, ay imelluẓa ! Amek, ur teslam ara ? Yessuter i Rebbi 100 n
teryalin n wureɣ ur teţzidi yiwet ur teţxassa yiwet.
Amek ur iyi-d-twalam ara mi-s d-ḍeggreɣ 99 n teryalin si teḍwiqt, yerra-tent
s aqelmun ? TARBAƐT: Ur nwala, ur nesla. Ur d nekkni i tent-iferrun . TTAǦER: D tideţ, ay ieeryanen, ay unggifen ulint
telkin, ur-ǧin tumnem s wid i
tent-iferrun. Ma d nekk umneɣ
yiss-en. Amek, limer maççi d nutni, amek ara
s-menɛeɣ ayla-w fell-awen ay ixeddeɛen ? Wid i tent-iferrun !
Tennam-ţ-id. Eyyaw ɣer lqaḍi.
Eyyaw,eyyaw ! (IHUCC ČAQLALA) Acu teţraǧuḍ ? ČAQLALA: Amek ara dduɣ ɣer lqaḍi s ijerbbuben-a lsiɣ.
Keçç, aqenddur yerqem s wureɣ yeţţak-ak lhiba. Ma d nekk
ajellab yerka. Kra yellan ad d-yuɣal fell-i. (I MEDDEN) acu twalam ? TARBAƐT: Ɣur-es lḥeqq. Ferrunt s lḥeqq ma ɛedlen
wid eɛnant, xersum deg udem. Taɣdemt ma ɛedlen wid icureen. TTAǦER: Sraḥeɣ-ţ, ẓriɣ ad teddum yid-es, amek ihi,
acu kan zemreɣ-awen akken ma tellam. Ay Akli ! (YEFFEƔ-D WAKLI ) Awi-yi-d gma-s uqenddur-agi
lsiɣ. (I ČAQLALA
) I tura ad teddum yid-i ɣer
wexxam-n-ccreɛ, neɣ nndah ? ČAQLALA: Ad edduɣ, acu kan keçç ahat ad trekkbeḍ
tagmert-nni-inek tamellalt tinna ireqqmen s wureɣ ? Ma d nekk ilaq-iyi ad lḥuɣ
ɣef uḍar, iṭij ass-a d imseɛseɛ. Awahh,
ur-ɛad ur neɛdil ara. TTAǦER: Ay iblis, ur a-k-ţţaǧǧaɣ ansi ara tesnesreḍ.
Aww ! Ay akli, awi-yas-d tagmert tamellalt ula d neţţa. I tura, ad tedduḍ neɣ aha'
ɣer lqaḍi ? ČAQLALA: (YELSA AQEFḍAN) Xic, maççi ɣer lqaḍi. Ma tuɣal ɣer tideţ maççi
d neţţa i d aqerru n ccreɛ. Tura i-mi cebbḥeɣ akken ilaq, bɣiɣ ad awḍeɣ ɣer
Ugellid, ulac nnig-es wayeḍ. TTAǦER: Ayih, ayih, ekker ɣer ugellid. Neţţa
ad ak-d-igerrez tiyita. TARBAƐT: (S CCNA ) ɣer ugellid ay axir ! ɣer ugellid ay axir !
TILLAS.TAFAT. AGELLID : Ḥareɣ, ţɣawaleɣ. Ur sugutet ara awal. Win
i tent-yuɣen ad d-yeţru, win i tent-ixedmen ad d-iqqir, kra din ad yefru. TTAǦER: Ay agellid a sidi, sslam fell-ak. Tessneḍ-iyi
wi-wcan aya nekk d axdim-ik. Teẓriḍ nekk d ttaǧer xeddmeɣ laẓ-iw, ur-ǧin iɣaḍ-iyi
wayla-w ɣef Tgelda,
ur-ǧin iɣaḍ-iyi wayla-w ɣef yinselmen. AGELLID: D ayen yellan. Nessen-ik. Ini-yaɣ-d acu
i k-yerḥan, ur ţaggad. ČAQLALA: Ula d nekk, ay agellid, tessneḍ-iyi. AGELLID : D win i tent-yuɣen ara d-yemmeslayen. Ḥareɣ,
ţɣawaleɣ. Win yebɣa ad yesugget awal, yeṭtef bu-gaṭu. TTAǦER: Ad aɣ-yemneɛ Rebbi ! Akka kan dɣa, aṭas
n tedrimt i yi-iruḥen. Acu yellan, argaz-a yuker-iyi 100 n teryalin n wureɣ. Llan
aṭas inigan acu kan ddan yakk
yid-es. TARBAƐT: (D ASBECBEC) Ur nwala, ur nesla. ČAQLALA: Maççi 100, 99 kan ! AGELLID : Acu
i d-teqqareḍ ? ČAQLALA: 99 kan. Maççi 100. 99. AGELLID : Acu
i d-teqqareḍ, ay iblis ? Ur sliɣ ara. ČAQLALA: Ulac aɣilif. Ihi axsim-iw la-d-yeqqar ukreɣ-as
100 n teryalin n wureɣ. An- neqqim kan di temsalt-a. ¨Ţ-ta
i d tiyersi. AGELLID : D awal igerrzen. Ifukk win i tent-yuɣen.
Awal ata-n ɣur-ek a win i tent-ixedmen, ur tezzi ara deg umeslay
. ČAQLALA: Ay agellid, awal-ik azal-is meqqer. Ayen
ara k-d-iniɣ nekk yegze. Yeshel maḍi, axsim-iw yemxel meskin. TTAǦER: Amek, amek ? ČAQLALA: Ih, ay ameɣbun, aɣbel isurdiyen yesdderwec-ik.
Yakk la-d-teqqareḍ ukreɣ-ak 100 n teryalin n wureɣ ? TTAǦER: Ih, tukreḍ-iyi-tent. Ay agellid a sidi,
nadi-t. Ad tafeḍ idrimen-iw ɣur-es i llan ar tura. ČAQLALA: Fiḥel ma tnudam-iyi. D tideţ ɣur-i wannect-a
i d-teqqareḍ, acu kan txus yiwen n
teryalt ….. Ḥess-iyi-d,
a ttaǧer, tɣileḍ ddunnit-a yakk i ɣ-d-yezzin d ayla-k ? Ɣef akka i ţ-id tewwiḍ,
ad d-tiniḍ aqenddur lsiɣ daɣen inek …. TTAǦER: Inu, ih, amek ihi
inek ? ČAQLALA: (YEŢŢECMUMUḤ) Tagmert-inna zdat wemnar
daɣen inek.... TTAǦER: Inu, ih, wi-ţ-ilan ihi ? Maççi d arḍal i k-ţ-reḍleɣ, llina ? ČAQLALA: Qirr-d ! Ay agellid, timxellelt n wergaz-a tban. Tebda
la-yi-teţmeḥḥin. Amexlul, adderwic meskin, yerna-d i temdint-nneɣ ….. DƔA TTAǦER
YEGGEMGEM. AGELLID SERQENT-AS. TARBAƐT LA-TEŢŢAḍSA
S TUFFRA. DI TAGGARA, TTAǦER,
YEFFEƔ-IT LASQEL, YEẒDEM ƔEF ČAQLALA, YEFKA-YAS ABEQQA. AGELLID : Ahaw, ahaw, yelha leɛqal ! TARBAƐT : D tukksa n sser ! Ay agellid, iwet-it zdat-ek,
keç teţwaliḍ. AGELLID: Yelha leɛqel, ur yeḍri wara. Yelha leɛqel.
A ttaǧer tḍelmeḍ iman-ik i-mi i k-yeffeɣ leɛqal. Terwiḍ-–iyi yakk. Nniqal bɣiɣ
ad ak-fkeɣ lḥeqq, tura winna i
ţ-ixedmen terriḍ-t d win yeţwaḍelmen. Acu kan ruḥ, nsuref ak. Teţwaḥqreḍ
maççi d kra. Eyya, ruḥ effeɣ a-k-id-iwet ubeḥri. Ad d-nuɣal ɣer temsalt mi ara
k-id yuɣal leɛqal. Ruḥ, ay ameddakel, ur ţaggad. Ur nebbuhel ara. TARBAƐT: ( D ASBECBEC) Neẓra akka ara
ţ-yefru. Agellid yesberber ɣef ttaǧer yeǧǧa-t yessenser iman-is. Akka i nuɣ
tannumi ….. AGELLID : Tasusmi. Ɣur-i ccɣel. TTAǦER
YEKKUNSER. AGELLID YEKNA ƔEF ZZMAM. TASUSMI ƔEZZIFFEN. ČAQLALA: Ay agellid a sidi …… AGELLID : Tasusmi !
AKKUD. XMAT-XMAT, ČAQLALA YUẒẒA ƔER
UGELLID. ČAQLALA: Ay agellid a sidi, tḥareḍ, yeçça-k ccɣel.
Tura a-k-ḥamiɣ a-k-mleɣ amek i ferrunt. YEFKA-YAS YIWEN UBEQQA, AGELLID YEṬTEF- IT YEḤMA. Mi
ara d-yuɣal wexsim-iw, err-as abeqqa-ines, d ta i d taɣdemt n ţideţ. ČAQLALA YERWEL,
TARBAƐT TERWA TAḌSA. TIYITA N ṬTBEL. TILLAS. TAFAT. TIYITA N ṬTBEL ƔEZZIFFET. AGELLID ƔEF UKKERSIW-IS. IKCEM-D LMEFTI. AGELLID: A Lmefti, ad iyi-d-tiniḍ ma tesliḍ neɣ
aha' s wayen i d-snulfan, "aɣebbar s allen", aɣebbar s-wayes i
d-ssasayen tigzi …. LMEFTI : (SARQENT-AS) Aɣebbar s allen, aɣebbar
s-wayes i d-ssasayen tigzi ? Ah, winna …. AGELLID : Ẓriɣ, ccekk dayen yeffeɣ-iyi. Ur zmiren
ara leulama-nneɣ ad asen-tenser yiwet n tɣawsa am ta. Ahat maḍi tella di
leQran ? LMEFTI : Di
leqran, kra din yella, yensex deg s. Ulac ayen yeţwazegglen. AGELLID : Zriɣ, dayen ccekk yeffeɣ-iyi. Tura ad tuɣaleḍ
d aqerru ɣef Lmumnin, ad asen-tferrqeḍ taɣawsa-ya tamaynuţ. "Aɣebbar s
allen" yeɣli-d swa- swa kan i-wakken
an-nerẓ ayen i d-ssuturen ixeddamen. Ad twehmeḍ, d imfelsef-nni-nnsen s-wayes ţzuxxun i t-id yesnulfan uɣebbar-a.
Yeţɣiḍ umeɣbun ! Ţţun-aɣ uggaɣ, neţţa d imeddukal-is, ţţun-aɣ
nekkni nezmer ad asen-negzem iles akken
ma llan. kra sbeddem ad d-Iɣil fell-asen …. TILLAS. TIYITA N ṬTBEL ƔEZZIFFEN. TARBAƐT N YERGAZEN
ṬTFEN YAKK TIMṢELḤIN LA-ṬTUMMUN. AƔEBBAR YESDERƔIL.
NUTNI DAƔEN TEƔLI-D FELL-ASEN TAFAT TESDERƔIL. ADABU YEWWI-D TIFTILIN N TILINIZIN,
YESSAƔ-ITENT ƔEF TERBAƐT. TAMA N ZDAT USAYES, YEZWAR-ASEN UGELLID, LMEFTI D ČAQLALA LA-ŢẒALLAN. LMEFTI: (IWEHHA IFASSEN-IS S IGENNI ) Ay axellaq, nunez-ak ɣef
wacu yakk iɣ-d-tefkiḍ, nunez-ak ɣef tzemnit i d-tesseɣliḍ ɣef imfelsef nneɣ,
amin ! AGELLID: Amin. TARBAƐT: Amin. ČAQLALA: (IŢESSED AWAL) Ay axellaq, tanemmirt-nneɣ
ɣur-ek. Neḍmeɛ ddin-ik ameɛzuz, yakk d tgelda ugellid-nneɣ ad ţţalin
simmal-simmal d asawen …. Ma d lsas- nnsen d
ijdi. Amin ! LMEFTI: (YESQEJQUJ TUƔMAS-IS
) Amin ! AGELLID : (AKKA KAN ) Amin. TARBAƐT: (QEBREN SI TEḌṢA) Amin, Amin, Amin.
AKKUD. TARBAƐT TERRA ƔER TILI. AGELLID YEẒZAƐ LMEFTI, S UFUS, S-SYIN
YEṬTEF ČAQLALA SEG YIƔIL-IS AM AKKEN YESSEN-IT DDEQS AYA. AGELLID: Ay imfelsef ameɛzuz ! Nniqal ikcem-iyi-ţ
ucukket, fiḥel tuffra. ČAQLALA: Acu
yellan deg ccekk : d abeɛɛa n yejdi deg unezruf n ttuba. AGELLID: Tura dayen, beddleɣ ….. ČAQLALA: Nniqal telliḍ terwi-k tinna eɛzizen fell-ak.
Mi ara tiqsiḥ akka ddunit, argaz eerrqent-as tcki ara-t-id-texẓer tmeṭtut. AGELLID: Ay imfelsef alqayan, ilaq ad ak-rreɣ lxir.
D keçç ara yesseɣren mmi amenzu, i yiman-ik. Ula acu yugaren amḍiq am wa. TILLAS. TIYITA N ṬTBEL. TAMA N DDUḤ N MMI-S UGELLID, ČAQLALA IGEN ƔEF TẒERBIT, ASEBSI-INES
YEǦǦA-T YUƔAL ƔER RRENGILA, AZAMUL N SSSAYA. ČAQLALA: Ay ussan i yi-d-yeggran : Tura aql-i la-suṭtuḍeɣ.
S-sya d afella ţwaqqneɣ ɣer dduḥ n mmi-s ugellid, ur iyi-d-tsaḥ ara tuffɣa.
Uddiɣ-ţ, ţwaṭtfeɣ ! Ilaq ad qareeɣ
tigzi ad d-temɣi deg uqerru n weɛdur ur-ɛad yesfiḍ iẓzan …. Ukk ! Mi ara d-ɣlint
ɣef tikkelt !....Ata-n ḥersen-iyi-d ibeẓdan.... Anida ara rreɣ,
axxam annect-ilat. ČAQLALA IŢEZZI IRENNU DEG TEXXAMT N MMI-S UGELLID.
YEŢBAN HERSEN-T-ID AṬAS IBEẒDAN. TILLAS.TIYITA N ṬTBEL. TAFAT. MMI-S UGELLID IBEDDEL AMḌIQ. ABRID-A
IGEN TẒERBIT. ČAQLALA: (ZDAT N DDUḤ D ILEM) Yefka-ţ lḥal, slexseɣ dduḥ
n mmi-s ugellid. Dayen, cwiṭ i fellqeɣ. Aah ! Nca-llah ad yerbeḥ fell-assen !
Tura a-t-rreɣ s ussu-ines amzun d acucef kan
i-yeccucef. (YEDDEM-d MMI-S UGELLID,
DƔA YEQQIM YEQQUR MI YESSAKED TAẒERBIT) Tamsalt-a tuger-iyi. Ula d
neţţa ur yeɣfil ara, ibecc-iyi taẓerbit. Ay amedɣul amecṭuḥ !
TILLAS.TIYITIWIN N ṬTBEL. TAFAT. ƔEF AGDIL TUGNA IGIDER TEŢEZZI D TUZZYA, TBBUB-IŢ TAFAT. DƔA TAFAT TXEŢŢI CWIṬ-CWIṬ TUƔAL D TILI N ASLI MMI-S N NEǦMA D LEXḍAR, AGUJIL
UR-TANEZDUƔT. TAFAT TEŢŢIBRIK, UR-SAD i
D-ƔLINT TILLAS N TIDEŢ. ASLI : Teɣli-d
fell-i tili, mɣeɣ deg unezruf. Deg unafag n yelbaḍen tdel-iyi-d tili igider. TIYITA
N ṬTBEL. Win ur-ǧin nensi deg mummu
igider wissen ma yeẓra amek ifeţţex yidim aberkan deg ul teǧǧa tuggdi. Ma
d nekk ẓriɣ amek, ruɣ imeṭti d aramaɣ. Tili igider teɣli-d fell-i, dayen ur iyi-tebri
seg wasmi tebda tukkerḍa d trewla, teṭtafar deg-i. Rriɣ-ţ i uqerreɛ d
tmezliwt. Ţqarreɛeɣ, neqqeɣ. I-wakken ad srewleɣ afrux
n tili, tili n wefrux. Ruɣ imeṭti n tisselbi.
TIYITA N ṬTBEL ƔEZZIFFEN. ASLI
IGEN I TILI N TEZDAYT. AKKUD. S-SYIN AD NWALI IREḤḤALEN LA-D-ŢŢAWḌEN, WEHMEN. TARBAƐT: D awerdani daɣenni i d-yuɣalen ! Ziɣ ur yelli ara wanda
ara yeddari. Ata-n daɣen nufa-t-id ddaw tezdayt. Ur d-yessuter kra, ur
d-yenna kra, ur
d-yessuter kra..... ABERRAḤ: Ata-n igider la-itezzi ɣef uqerru-s. Eɛni
teççur-as. Bɣiɣ ad as-iniɣ awal, acu
kan yeweer ad d-tesendekwaleḍ amdan ma ur tessineḍ ara isem-is. ASLI : (YEKKER
ƔEF IḌARREN-IS ) Acu akka yeḍran ? ABERRAḤ: Yelha leɛqel, ay argaz, i-wumi akka i d-tḥezzmeḍ
ɣef wegdud ur ţ-neţţalas. Ini-yaɣ-d kan ansi i d-tekkiḍ. Anef-aɣ a-k-id-neɛreḍ ɣer imensi,
d tannumi ɣur-neɣ.
AKKUD. ASLI YUƔAL AMḌIQ-IS DDAW TEZDAYT. UR T-ID-YULI ARA WAWAL. TARBAƐT: (RFAN) Acu-t wa, d aɣunzu, neɣ
d asetḥi, d asetḥi neɣ d aɣunzu ? ABERRAḤ : Ur t-id-yeţţali ara wawal. Ikukra. TARBAƐT
: Ad
tafeḍ d imenfi, d lwali n wegdud, tura yeggra-d iman-is ……. ABERRAḤ: Neɣ ahat d imnejli yeɛyan di ddunit ṭtrad
yesɣer-as ul-is ? TARBAƐT: I-wakken amdan ad yidir deg unezruf tlaq ssebba. ABERRAḤ: Ur d-tufim ara. Sikkdet-ţ. Yeṭtes ur yeṭtis.
Ata-n amzun ger igenni d tmurt. Iţelli-d allen-is iteqqen-itent, qrib ad
yennal tirga. TARBAƐT: Allen-is d tizeggaɣin. D allen n wid
ineqqen. ASLI : (DAYEN
IFELLEQ ) Tkucfem-d. Nekk seg wedrum n lbaz. Acu kan lbaz
iɣab. Igider yuɣ amḍiq-is ABERRAḤ: Seg linna yerra iman-is yemmut. Tura
la-yekkat tarebbanit ! TARBAƐT : Ɣas felleq-d ɣef tikkelt, a-k-in-neţḥessin. ASLI : Amek,
ur iyi-tuminem ara ? ABERRAḤ: D laman i nessaram. ASLI : (YEMSED
UMESLAY) Caren-aɣ Imezwura. Asmi ara s-tarar i wedrum-nneɣ, lbaz
yeswan bu tissas, ad yeǧǧ amḍiq-is i wefrux n lmut d kennu. Acu kan ulac-uɣilif.
Lwali-nneɣ yeṭtef.
D afrux ur neţnuzzu. ABERRAḤ: (LA YEŢBURRUF Di temdinin timeqqranin
akken ma llant, wqan igudar deg imerdaxen, nutni d iderman-nnsen ! ASLI : D
tideţ llan, acu kan d imɣaren yekfan, neɣ d imuṭtuden lulen deg imerdax. Ulac
win-iten-iḥesben. Dɣa melmi kan, yemma tefka-yi yiwen igider i
d-yeţwaṭtfen d amuddir, urzen-t di teylewt, cudden-as tamrart ɣezzifet ɣer tmessaṭ-is...
Yezmer ad yembiwel
anida i s-yehwa … Wteɣ nniqal a-t-qqneɣ ɣer tzemmurt, yuɣal yeţţijjiq,
yeţţemxelbaḍ, nniqal ad yexneq iman-is limer ur as- serrḥeɣ ara i
temrart. Yuɣal armi i s-rriɣ tilelli, acku ur yennul ama d aɣrum ama d aman,
akken i-yeqqim kra yeqqim wass… Taswiet, ibedd, yefcel, yesfenxer yewhem
amzun di yir targit i-yella, dɣa imir kan yuɣal ɣer tidak-is. "Ur iteţţ
ara ɣas ad yemmet " i yi-d-tenna yemma. Tameddit-nni rriɣ-as tilelli,
walaɣ mi t-ɣbant tillas, yedda yid-es wul-iw … Ula d nekk i rɣiɣ ɣef tlelli
! Acu kan, acu i d lhejna-k ay ul, azekka d wussan-nniḍen, mi-t-walaɣ la-itezzi
nnig-neɣ ! Itezzi am rruḥ ɣef iceṭtiḍen,
amzun yebɣa ad inigeɣ yid-es. Ahat la-yeţraǧu ad as-rreɣ tiɣri? Am akken
la-yeţţurar. Ṭtafareɣ-t cwiṭ-cwiṭ ɣur-i d aqesser. Simmal
simmal yessebleɛ-iyi ugemmaḍ. Faqeɣ, yiwen wass, ǧǧiɣ
yemma. Acu kan berra i teggan, neţţa d tewkilin. Tɣil-iyi mmuteɣ. Tameddurt-is
teççur d wid yemmuten, uɣaleɣ-as d anza-nniḍen. Ihi, nnejlaɣ-d seg wecruf n «Tmeṭtut-n-lexla », la-ṭtafareɣ sidi-igider
anida i s-yehwa. Metwal ataram, yezga metwal ataram. Asmi wwḍeɣ ɣer tlisa, bɣiɣ ad
ẓreɣ anta tamurt ara kecmeɣ tikkelt tamezwarut. Nnan-iyi "D tagelḍa n Lmeɣreb."
Ur-ɛad i yi-d-temɣi tamart, ǧǧan-iyi kecmeɣ-d. " Ata-n wayeḍ yeqqes
ṭtrad" i s-qqaren inektaben d
iesekriwen. ABERRAḤ: (D ASBECBEC MAḍI ) Eɛni iwet-it yitij s
aqerru … TARBAƐT TESBECBEC I
YIMAN-IS. ŢHUZZUN IQERRA, DƔA TESKEN-D YIWEN DEG ISEKLA-NNI, LA-D-ITEFFEƔ
DEG-S WABBU. DƔA TARBAƐT TEZZI-D ƔER ASLI. ABERRAḤ: Twalaḍ aseklu-ya ? I wabbu-inna deffir useklu
twalaḍ-t ? ASLI : Ih, walaɣ-t. ABERRAḤ : Ata-n dinna yiwen yekkat ccira, d imfelsef
ɣef wegdud. La-k-yeţnadi. La-k-yeţraǧu. TARBAƐT : (I-IMAN-IS) Ad gerrzen tayuga ! TILLAS. AKKUD. TAFAT AD TEMBIWEL. ČAQLALA YEKKAT ASEBSI, YESSUSEM.
ASLI YEǦǦA-YAS AMḌIQ. ČAQLALA: Igider i k-id-yewwin ɣer tmurt-a, yuɣal
iwehha-n, agdud yessaweḍ-ik-id ɣur-i, yeẓra acu ixeddem. Ma
d nekk ilaq ad ak-mleɣ acuɣer i k-id- yewwi,
acu i k-ilaqen ad txedmeḍ, keçç i ɣ-d-yefka
d imceggeɛ… Tazwara, tamurt-a iḥkem-iţ
ugellid, cwiṭ i s-d-yeggran ad yuɣal mmi-s deg wemḍiq-is … TILLAS. TIYITA N ṬTBEL. TAFAT. ČAQLALA: (TIBELƔIWIN-IS DEG UFUS
) : Tibelɣiwin-a reqment s wureɣ,
d agellid i yi-tent-yefkan. Yenna-yi-d imfelsef akka am nekk ur ilaq ara
a-t-twet tderrit. Axxi agellid axxi ! Tura timeddasin
ugellid urwent-iyi-d 2 n twaɣiyin ! Tamezwarut, ur zmireɣ ara a-tent-lseɣ
ugadeɣ ad amsent. Tis snat la-tent-rebbuɣ ur iban amek, amzun d iḥramen
i refdeɣ ! Dɣa mmektiɣ-d yiwet n tedyant : Di lǧameɛ i lemdeɣ
tukkerḍa, ǧǧiɣ timeddasin-iw ɣer wemnar, am nekk am medden …. Mi tekfa tẓallit,
ulac tagertilt ur
nudaɣ ! Uyuyuy ! Uyuyuy ! IBLAḌEN LA-D-ƔELLIN
ƔEF ČAQLALA. TIYITA N ṬTBEL. ASLI IKCEM-D ASAYES, TEḌFER-IT-ID TERBAƐT TEŢŢEFFER. ASLI : Usiɣ-d
ad iyi-tesseɣreḍ. ČAQLALA: Ad-nebdu s imyagen ur nferru. AKKUD. ČAQLALA YEBDA LA-YESƔAR. ASLI YESSUFFEƔ-D TALWIḤT. ABERRAḤ: (AD D-YEŢŢAẒ, TABEQSIT ƔEF UQERRU-S ) Axx tacciwin n teɣzalt s-ɣur Lmefti. ČAQLALA: Lmefti ameɛzuz ! Tanemmirt. Ini-yas bu-tacciwin
ɣas ad izux s teɣzalt-is. ABERRAḤ YESSERS
TABEQSIT, YEFFEƔ. TIYITA N ṬTBEL. ABERRAḤ: (YUƔAL-D) Iluɛa-yak-d
ugellid, ɣiwel. ČAQLALA: Ad
as-tiniḍ uɣaleɣ d tajegdit i tmurt. (I ASLI
) ɛ Ɣur-ek tabeqsit-a. Teççur d tizidanin maççi d tidak ineqqen, heggan-tent-id
i yiwen wemcebbel. Ɣur-ek a-tent tennaleḍ. ASLI : Ur
ţţaggad, ur tent-ţnaleɣ ara.
ČAQLALA YEFFEƔ. ASLI YEKKES-AS AƔRUM I TBEQSIT. ABERRAḤ YESSIKID-IT-ID AM AKKEN UR IḤAR ARA AD YEFFEƔ. TIYITA N ṬTBEL. ASLI : (LA
ITEŢŢ) Ddunnit-a tessewham !
Aseççi yeţţarra lmut fsuset. ABERRAḤ: Ula d nekk dayen meuqqeɣ-d di tudert. Efk-iyi-d
ad ççeɣ cwiṭ. ASLI : (YESSEGḌI
ANGUL ANEGGARU ) Maççi d menwala i-yeɣran
Sǧcrate. AKKUD. ABERRAḤ YEFFEƔ,
YEBRA I IMEZZUƔEN-IS. ASLI : I
fsuseɣ ! Eɛni la-ţţinigeɣ ɣer lǧennet. Limer d lebɣi ilaq ad ţruɣ … (YEBDA LA-YESMIṬTIW,
YELXI YAKK TALWIḤT-IS) ČAQLALA : (YUƔAL-D, YEQQIM YEŢXEMMIM ZDAT TFELWIT D TILEMT) Yiwen weḥḥram ! ASLI : A
ccix-iw, lxiɣ yakk talwiḥt-iw, kra n wacu i yi-d-tenniḍ, nekk ţţuɣ-t. I-mi ẓriɣ
keçç teţkellixeḍ ɣef medden uggadeɣ ad
teḍseḍ fell-i, axir-iyi ma mmuteɣ. ççiɣ
tiẓidanin-nni i k-d-heggan, ɣas akken teeggneḍ-iyi-d. ČAQLALA: Yiwen weḥram ! Seg widak-nni ur neţraǧu
ara ad tfak kemsirt. TILLAS. TAFAT. TIYITA N ṬTBEL ƔEZZIFFEN. TADLEGT AD D-TERNU ƔUR-ES TQUBBEŢ N ZZǦAǦ. ƔER TAMA ISEKLA YERRAN ASAYES
AMZUN D TIẒGI, ASLI AṬEYYAR LA-YEŢEẒẒEL, YUƔAL IGEN. DƔA
TAFAT AD TSAƔ TARBAƐT. TARBAƐT TEMMEƔ
TEZZI I TQUBBEŢ. DEG YIDDA N TQUBBEŢ, TILI N MMI-S UGELLID; YEQQIM ƔEF USSU. ABERRAḤ: A mmi-s ugellid, ur-ǧin tzeggreḍ akk-in
i tirga-k. Yuggad baba-k ad as-temṭeḍ
akken i s-yemmut umenzu. Deg-mi i k-yeţţaggi ad teffɣeḍ. Amzun dɣa ddunit merra
a-s-d-tanez a-ţ-id-tekcem di tqqubbeţ ! TARBAƐT: A mmi-s ugellid, ur-ǧin tzeggreḍ akken
i tirga-k. ABERRAḤ: La tfessiḍ, a mmi-s ugellid, la-k-iteffeɣ
nnefs ddaw zzǧaǧ. Akal, tiẓgi, i ten-yessaramen
d win ur neţurebba. Acu kan wali wihin, d aṭeyyar, ddaw useklu ibeuẓzel am
usalas. Lberǧ ugellid dinna
asennan ur as-inettu ? Anwa yufan iman-is, anwa yerwan lihana ? Ulac targit
ur neţdumu…. TARBAƐT : Anwa yufan iman-is, anwa yerwan lihana
? ula d tirga d akellex …. TASUSMI. TARBAƐT TEŢŢEFFER. AKKUD. TIYITA N ṬTBEL. ASLI, DEG IS, YENNUL AƔALAD N ZZǦAǦ, MMI-S UGELLID IWALA-T. AD D-ILAL UMESLAY
D ASXERWEḌ GER ASLI D MMI-S UGELLID. AGELDUN: (YEKNA-D ƔEF WEƔLAḍ) Anwa akka i d-yesṭebtuben
? ASLI : Ad-as tiniḍ
yeţwazdeɣ zzǧaǧ-a ! AGELDUN: Anwa akka yeţmeslayen ? Err-d awal ! ASLI : I
keçç anwa-k ? Err-d awal !… Eɛni ur tezmireḍ ara ad d-teffɣeḍ ? Rǧu cwiṭ kan. ASLI
YEDDEM-D ABLAḌ, YEƔLI DEG TQUBBEŢ-NNI, YERẒA-Ţ. TILLAS
MAḌI. TIYITA N ṬTBEL ƔEZZIFFEN. ABERRAḤ: (DEG TILLAS) Yuɣal armi zeggren akk-in i tirga ! TARBAƐT: Dayen, wwint tilelli-nnsen. ABERRAḤ : Mmɣen deg umadaɣ. TARBAƐT: Ad yenqes ugeldun daɣen.... ABERRAḤ: Aṭeyyar yewweḍ iswi-ines. TARBAƐT: D tidyanin meqqren ara d-iteddun, ad d-yerkeḍ
wegdud tamdint !
TAQUBBEŢ-NNI N ZZǦAǦ TEƔBA. AGELLID, YETTUNEWWA, ICAB YAKK, YEBRA
I YIMAN-IS ƔEF UKKERSIW, 3 ILMEẒYEN LA-D-ŢŢAẒEN ƔUR-ES YIWEN DEG-SEN D ASLI. YIWEN DEG ILMEẒYEN: Nekkni d imeddukal ….. ILEMẒI
WIS-SIN : D imeddukal n mmi-k. AGELLID: (YEDDUQES-d) Mmi ! Anida yella ? ASLI : Ur
yebeid ara ! SIN
IFREMLIYEN N LǦIC-TTEḤRIR AD D-KECMEN WWIN-D AFERRUG. IMJUHAD S-SYA
D S-SYA REGGLEN YAKK ASUFFEƔ. AGELLID: (YEṬTURREC) La-teskiddibem ! Maççi
d mmi ! Ffɣet s-sya ! ASLI : Iɣaḍ-iyi-lḥal.
Iɣaḍ yakk lḥal. D keçç I inudan ɣef ṭtrad. Nuker-ak mmi-ik i-wakken a-t-nessemreɛ
ɣef txidas-ik, i-wakken ad tqebleḍ ameslay d "Lǧic-ttaḥrir"
tinna tebɣiḍ ad tesnegreḍ, yerna tɛawen akkersiw-ik ad yali… Mmi-k yemmut d keçç
i-yebɣan akka. AGELLID: D nekk, i-yebɣan ? D nekk ? ASLI : Ihh,
d keçç. D tideţ, ula d lmektub iger-d iman-is … zzin-aɣ-d yemnayen-ik amzun d ajrad, ma d nekkni d takemmict kan.
Aẓdam amenzu newweḍ akal
la-neţraǧu lmut imir kan nwala igider la-itezzi …. Aẓdam wis-sin nwala-t yekbel ɣef yedmaren n mmi-k, ɣlin-as
iferrawen, amzun akken ula d neţţa yebɣa
ad yeṭtes…. TILLAS MAḌI. TIYITA N ṬTBEL. AGELDUN LA-YEŢNAZAS. IGIDER YEŢŢECLAWA
ƔEF WEGDIL. TARBAƐT : (DEG TILLAS) Mmi-s ugellid, ageldun
meskin, la yeţţargu tirga taneggarut. Ay igider. Aẓ akk-in. ABERRAḤ : Ay
igider, aẓ akk-in, la-yeţţargu tirga taneggarut. 6/X/1975 taceqquft
tfukk
taceqquft tfukk |